پیام تهران از فراز دریای عمان؛ پایان مصونیت ناوهای هواپیمابر آمریکا

در حالی که ایالات متحده با اعزام ناو هواپیمابر تلاش دارد قدرت خود را به رخ بکشد، پرواز معنادار یک پهپاد شناسایی ایرانی و هشدار قاطع فرمانده کل ارتش نشان می دهد موازنه قدرت تغییر کرده است.

در حالی که ایالات متحده با اعزام ناو هواپیمابر تلاش دارد قدرت خود را به رخ بکشد، پرواز معنادار یک پهپاد شناسایی ایرانی و هشدار قاطع فرمانده کل ارتش نشان می دهد موازنه قدرت تغییر کرده است. به گزارش مشرق، در روزهای اخیر، سطح آرایش نظامی ایالات متحده آمریکا در آب‌های خلیج‌فارس، دریای عمان و شمال اقیانوس هند به یکی از بالاترین سطوح خود در سال‌های گذشته رسیده است؛ تحولی که در بستر تشدید اختلافات سیاسی و امنیتی واشنگتن با تهران و تحولات پرشتاب منطقه غرب آسیا قابل ارزیابی است. بر اساس گزارش‌های منتشرشده از منابع بین‌المللی و داده‌های آشکار دریایی، ناو هواپیمابر یواس‌اس آبراهام لینکلن (CVN-۷۲) به همراه ناوهای پشتیبان، رزم‌ناوها و ناوشکن‌های مجهز به سامانه «ایجیس» در پهنه دریای عمان و آب‌های پیرامونی مستقر شده‌اند. همزمان، نیروی هوایی آمریکا از اجرای رزمایش‌ها و پروازهای عملیاتی چندروزه با هدف «نمایش آمادگی دفاعی و بازدارندگی» خبر داده است. این تحرکات در حالی صورت می‌گیرد که مقامات آمریکایی تلاش دارند با نمایش قدرت سخت، پیام‌های امنیتی مشخصی به ایران و دیگر بازیگران منطقه‌ای ارسال کنند؛ پیامی که در عمل با واکنش چندلایه و هوشمندانه جمهوری اسلامی ایران مواجه شده است. رصد کامل تحرکات دشمن؛ هشدار صریح فرمانده کل ارتش فرمانده کل ارتش همچنین با اشاره به هماهنگی مثال‌زدنی میان نیروهای چهارگانه ارتش و سایر اجزای نیروهای مسلح، تصریح کرد که آمادگی دفاعی و عملیاتی کشور در بالاترین سطح قرار دارد؛ موضعی که طی ماه‌های اخیر بارها از سوی فرماندهان ارشد سپاه و ارتش نیز مورد تأکید قرار گرفته است. پرواز معنادار SEP۲۵۰۱؛ پیام پهپادی ایران در دریای عمان همزمان با این تحولات، انتشار داده‌هایی از پلتفرم‌های رصد هوانوردی جهانی، توجه تحلیلگران نظامی را به پرواز پرنده‌ای ناشناس با شناسه SEP۲۵۰۱ در سواحل دریای عمان جلب کرده است؛ پروازی که برخلاف مأموریت‌های متعارف غیرنظامی، واجد ابعاد اطلاعاتی و امنیتی قابل توجهی است. چرا دریای عمان اهمیت دارد؟ دریای عمان و دریای عرب، شریان حیاتی اتصال خلیج‌فارس به اقیانوس هند و مسیر اصلی انتقال انرژی جهان به شمار می‌روند. استقرار ناو هواپیمابر آمریکا در این منطقه با بهانه ایجاد چتر حفاظتی و اعمال بازدارندگی صورت گرفته است؛ اما حضور پهپاد SEP۲۵۰۱ نشان داد که برتری صرف دریایی و هوایی، به معنای اشراف اطلاعاتی مطلق نیست. در دکترین‌های نوین نظامی، اشراف به میدان نبرد الزاماً به معنای حضور فیزیکی در مجاورت هدف نیست. پهپادهای دوربرد ایرانی با بهره‌گیری از حسگرهای پیشرفته، قادرند از فواصل دور، داده‌های الکترونیکی و سیگنالی اهداف دریایی را جمع‌آوری و تحلیل کنند؛ موضوعی که مستقیماً در چارچوب راهبرد «ممانعت از دسترسی» (A۲/AD) ایران تعریف می‌شود. جنگ الکترونیک؛ نقطه آسیب‌پذیر ناوهای مدرن تحلیلگران نظامی معتقدند بزرگ‌ترین نگرانی فرماندهان ناوهای آمریکایی، نه حمله مستقیم، بلکه توانایی پهپادهای ایرانی در جمع‌آوری داده‌های سیگنالی (ELINT) است. دریافت و تحلیل فرکانس‌های راداری، مخابراتی و ارتباطی سامانه‌هایی مانند «ایجیس»، به ایران این امکان را می‌دهد که در صورت لزوم، سناریوهای اخلال، فریب یا کورسازی راداری را با دقت بالاتری طراحی کند. در کنار آن، توان تصویربرداری اپتیکی–حرارتی، لینک‌های امن انتقال داده و مقاومت در برابر جنگ الکترونیک، پهپادهای ایرانی را به ابزارهایی مؤثر در نبرد اطلاعات‌محور دریایی تبدیل کرده است. شاهد ۱۳۹ یا «هما»؛ هر شناور یک پایگاه بالقوه بر اساس تحلیل الگوی پروازی و داده‌های در دسترس، برخی کارشناسان احتمال می‌دهند این پرنده متعلق به خانواده پهپادهای شناسایی دوربرد ایران، از جمله شاهد ۱۳۹ یا پهپاد عمودپرواز «هما» باشد. پهپادهای VTOL مانند «هما» به دلیل عدم نیاز به باند پروازی، می‌توانند از شناورهای غیرنظامی یا سکوهای ناشناخته به پرواز درآیند؛ موضوعی که معادلات امنیت دریایی را به‌طور بنیادین تغییر می‌دهد و مفهوم «تهدید نامتقارن» را وارد مرحله‌ای جدید می‌کند. پیام راهبردی تهران به واشنگتن پرواز SEP۲۵۰۱ در این مقطع زمانی، حامل چند پیام روشن است: بازدارندگی یک‌طرفه شکست خورده است؛ حضور ناو هواپیمابر به معنای مصونیت اطلاعاتی نیست. دریای عمان تحت اشراف اطلاعاتی ایران قرار دارد و تحرکات فرامنطقه‌ای به‌دقت پایش می‌شود. نمایش داده‌های پروازی در پلتفرم‌های عمومی، بخشی از جنگ روانی و شناختی برای یادآوری این واقعیت است که ناوگان آمریکا «دیده می‌شود». پایان عصر مصونیت ناوهای هواپیمابر تحولات اخیر نشان می‌دهد رقابت نظامی در غرب آسیا وارد مرحله‌ای جدید شده است؛ مرحله‌ای که در آن، تکنولوژی‌های هوشمند، پهپادی و اطلاعات‌محور، توازن را به زیان تجهیزات عظیم و پرهزینه تغییر داده‌اند. در حالی که ناو «آبراهام لینکلن» با تمام توان رزمی خود در دریای عرب حرکت می‌کند، پرنده‌ای کوچک اما پیشرفته، داده‌های حیاتی آن را برای تحلیل‌گران نظامی ایران فراهم می‌سازد. این واقعیت، نشانه‌ای روشن از تغییر موازنه قدرت و افول هژمونی سنتی آمریکا در آب‌های منطقه است.